Kategoria: II Rzeczpospolita

Cios w sojusz Polski i Ukrainy. Kto i dlaczego zabił atamana Petlurę?

Sto lat temu na paryskiej ulicy żydowski emigrant z Ukrainy Szolem Szwarcbard zastrzelił atamana Symona Petlurę, emigracyjnego przywódcę Ukraińskiej Republiki Ludowej. Swój czyn przedstawił przed sądem jako romantyczną zemstę za pogromy jego rodaków nad Dnieprem. Czy Petlura był faktycznie winny pogromów? Czy morderca działał sam? Komu zależało na śmierci Petlury i zszarganiu  pamięci o nim? 

Czytaj więcej

Wołyń przed burzą. Jak Józewski przegrał walkę o porozumienie polsko-ukraińskie

Dla endecji Henryk Józewski był zbyt proukraiński. Dla OUN – zbyt propolski. Znienawidzony przez nacjonalistów po obu stronach próbował realizować wizję polsko-ukraińskiej współpracy na Wołyniu. Gdy jego koncepcja upadła, zwyciężyły siły, które uważały kompromis za słabość, a dialog za polityczną naiwność. Skutki tej porażki okazały się tragiczne.

Czytaj więcej

Komu przeszkadzał Hołówko? Jak Moskwa pomagała niszczyć polsko-ukraińskie porozumienie

29 sierpnia 1931 roku w Truskawcu padły strzały. Zginął Tadeusz Hołówko – jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, polityk przekonany, że Polacy i Ukraińcy są w stanie znaleźć wspólny język. Zabili go działacze Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Na pierwszy rzut oka wydarzenie to wydaje się jedynie kolejnym epizodem konfliktu polsko-ukraińskiego okresu międzywojennego. Gdy jednak przyjrzymy się sprawie uważniej, pojawia się pytanie znacznie ważniejsze od samego zamachu: komu naprawdę przeszkadzał Tadeusz Hołówko?

Czytaj więcej

Zamach majowy 1926. Jak czerwona Moskwa, przy pomocy endecji, próbowała przejąć Polskę

Maj 1926 roku do dziś pozostaje jedną z najbardziej dramatycznych i jednocześnie najbardziej zakłamanych kart polskiej historii XX wieku. Przez dziesięciolecia przeciwnicy Józefa Piłsudskiego przedstawiali przewrót majowy wyłącznie jako „zamach na demokrację”, pomijając szerszy kontekst geopolityczny, chaos polityczny II Rzeczypospolitej oraz aktywną grę obcych mocarstw przeciwko Polsce.

Czytaj więcej

103. rocznica zabójstwa prezydenta Narutowicza. Lekcja o prorosyjskiej dywersji ideologicznej endecji przeciw Polsce

102 lata temu, w warszawskiej Zachęcie, fanatyk związany z obozem narodowym – Eligiusz Niewiadomski – oddał trzy strzały w plecy prezydenta Gabriela Narutowicza. Strzały, które – jak sam później zeznał – nie były pierwotnie przeznaczone dla Narutowicza, lecz dla Józefa Piłsudskiego.

Czytaj więcej

Podczas kryzysów strzeżcie się agentur… Testament Ojca Niepodległości

11 listopada 2025 roku obchodzimy 107. rocznicę odrodzenia polskiej niepodległości. To dzień, w którym Polska po 123 latach niewoli powróciła na mapę Europy. Dzień, w którym wspominamy tych, którzy wolność wywalczyli mieczem, słowem i niezłomną wiarą. Wśród nich — ten, którego imię na zawsze stało się synonimem niepodległości: Józef Piłsudski. Marszałek, którego myśli i przestrogi brzmią dziś równie aktualnie jak sto lat temu.

Czytaj więcej

Piłsudski w Żytomierzu. „Cała ziemia kresowa wita wodza w uniesieniu i z radością”

W wyniku I wojny światowej państwa zaborcze upadły. Uciskane narody Europy Środkowo-Wschodniej uzyskały niepodległość. Po 123 latach niewoli odrodziło się państwo polskie. Na terytorium obejmującym ziemie historycznej Żmudzi powstała niezależna Litwa. O wolność i niepodległość walczyły także Białoruska Republika Ludowa (BRL) i Ukraińska Republika Ludowa (URL). Ale na ruinach Imperium Rosyjskiego pojawiły się nowe zagrożenia. Biali i czerwoni Rosjanie za wszelką cenę pragnęli odbudować despotyczne imperium. Jesienią 1919 roku bolszewicy okupowali ziemie URL, zimą tego roku upadła wolna Białoruś. Resztki armii ukraińskiej, z wyjątkiem oddziałów dowodzonych przez płk. Ołeksandra Udowyczenkę i atamana Mychajła Omelianowicza-Pawlenkę, zostały internowane na terytorium II Rzeczypospolitej. Agresywne hordy bolszewickie przygotowywały się do podbicia Europy. Na ich drodze stanęła wskrzeszona po ponad stu latach nieistnienia II Rzeczpospolita.

Czytaj więcej
Ładowanie

Serdecznie zapraszamy Państwa do polubienia i śledzenia naszego fanpage

Historia. Pamięć Historyczna