Kategoria: XX wiek

Cios w sojusz Polski i Ukrainy. Kto i dlaczego zabił atamana Petlurę?

Sto lat temu na paryskiej ulicy żydowski emigrant z Ukrainy Szolem Szwarcbard zastrzelił atamana Symona Petlurę, emigracyjnego przywódcę Ukraińskiej Republiki Ludowej. Swój czyn przedstawił przed sądem jako romantyczną zemstę za pogromy jego rodaków nad Dnieprem. Czy Petlura był faktycznie winny pogromów? Czy morderca działał sam? Komu zależało na śmierci Petlury i zszarganiu  pamięci o nim? 

Czytaj więcej

Wołyń przed burzą. Jak Józewski przegrał walkę o porozumienie polsko-ukraińskie

Dla endecji Henryk Józewski był zbyt proukraiński. Dla OUN – zbyt propolski. Znienawidzony przez nacjonalistów po obu stronach próbował realizować wizję polsko-ukraińskiej współpracy na Wołyniu. Gdy jego koncepcja upadła, zwyciężyły siły, które uważały kompromis za słabość, a dialog za polityczną naiwność. Skutki tej porażki okazały się tragiczne.

Czytaj więcej

Komu przeszkadzał Hołówko? Jak Moskwa pomagała niszczyć polsko-ukraińskie porozumienie

29 sierpnia 1931 roku w Truskawcu padły strzały. Zginął Tadeusz Hołówko – jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, polityk przekonany, że Polacy i Ukraińcy są w stanie znaleźć wspólny język. Zabili go działacze Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Na pierwszy rzut oka wydarzenie to wydaje się jedynie kolejnym epizodem konfliktu polsko-ukraińskiego okresu międzywojennego. Gdy jednak przyjrzymy się sprawie uważniej, pojawia się pytanie znacznie ważniejsze od samego zamachu: komu naprawdę przeszkadzał Tadeusz Hołówko?

Czytaj więcej

Taras Boroweć, twórca i organizator UPA, był wrogiem banderowskiej frakcji OUN. Oto jego list otwarty do OUN-B

W książce Tarasa Borowcia, twórcy UPA, pt. „Armija bez derżawy” („Armia bez państwa”), wydanej w 1981 roku w Kanadzie, znalazł się list, w którym autor ostro potępia liderów OUN-B, oskarżając ich o eksterminację Polaków i innych mniejszości narodowych oraz o brutalne eliminowanie  politycznych przeciwników wewnątrz ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego. 

Czytaj więcej

Rosyjska logika rozbiorów. Nawet w czasach PRL Kreml omawiał z Niemcami podział Polski

W 1964 roku polski wywiad przekazał Władysławowi Gomułce tajne nagranie rozmowy w Bonn pomiędzy kanclerzem RFN Ludwigiem Erhardem a Aleksiejem Adżubejem — członkiem KC KPZR, redaktorem naczelnym „Izwiestii” i zarazem zięciem Nikity Chruszczowa. Adżubej nie był zwykłym dziennikarzem. Kreml wielokrotnie wykorzystywał go do nieformalnych i poufnych kontaktów politycznych.

Czytaj więcej

Zamach majowy 1926. Jak czerwona Moskwa, przy pomocy endecji, próbowała przejąć Polskę

Maj 1926 roku do dziś pozostaje jedną z najbardziej dramatycznych i jednocześnie najbardziej zakłamanych kart polskiej historii XX wieku. Przez dziesięciolecia przeciwnicy Józefa Piłsudskiego przedstawiali przewrót majowy wyłącznie jako „zamach na demokrację”, pomijając szerszy kontekst geopolityczny, chaos polityczny II Rzeczypospolitej oraz aktywną grę obcych mocarstw przeciwko Polsce.

Czytaj więcej

106 lat temu Polacy i Ukraińcy wspólnie maszerowali przez Kijów jako zwycięzcy nad rosyjskimi bolszewikami

9 maja 1920 roku, dokładnie 106 lat temu, w Kijowie odbyła się wspólna defilada zwycięskich oddziałów polsko-ukraińskich. Był to jeden z najbardziej symbolicznych momentów wojny polsko-bolszewickiej oraz sojuszu zawartego pomiędzy Polską a Ukraińską Republiką Ludową atamana Symona Petlury. Stolica Ukrainy stała się wówczas miejscem manifestacji wspólnej walki narodów Europy Środkowo-Wschodniej przeciwko rosyjskiemu imperializmowi i bolszewickiej ekspansji.

Czytaj więcej

5 marca 1940: Rozkaz śmierci. Katyń – symbol ludobójczej polityki Kremla

5 marca 1940 roku zapadła jedna z najbardziej zbrodniczych decyzji w historii Europy XX wieku. Tego dnia rosyjski dyktator Józef Stalin wraz z członkami najwyższego kierownictwa państwa podpisał rozkaz fizycznej likwidacji polskiej elity narodowej. Dokument oznaczony jako „ściśle tajny” przewidywał egzekucję 25 700 obywateli Rzeczypospolitej, w tym 14 700 polskich jeńców wojennych przetrzymywanych w obozach NKWD.

Czytaj więcej

Podczas kryzysów strzeżcie się agentur… Testament Ojca Niepodległości

11 listopada 2025 roku obchodzimy 107. rocznicę odrodzenia polskiej niepodległości. To dzień, w którym Polska po 123 latach niewoli powróciła na mapę Europy. Dzień, w którym wspominamy tych, którzy wolność wywalczyli mieczem, słowem i niezłomną wiarą. Wśród nich — ten, którego imię na zawsze stało się synonimem niepodległości: Józef Piłsudski. Marszałek, którego myśli i przestrogi brzmią dziś równie aktualnie jak sto lat temu.

Czytaj więcej

To nie byli żadni „Sowieci” — to byli Rosjanie! Jak Moskwa zrzuciła winę za ludobójstwa na mityczny twór narodowy, który nigdy nie istniał

Po rozpadzie Związku Radzieckiego Rosja nie tylko nie rozliczyła się ze swojej przeszłości — ona ją zwyczajnie przepisała. Kremlowi udało się przekonać narody Zachodu, że za zbrodnie stalinowskiego totalitaryzmu nie odpowiada rosyjskie państwo ani rosyjski naród, lecz jacyś mityczni „Sowieci” — nieistniejący nigdy naród, który w cudowny sposób wziął na siebie całą winę za ludobójstwa XX wieku.

Czytaj więcej

Jan Paweł II i narodziny Solidarności: siła wiary w obliczu komunizmu

Jan Paweł II i ruch „Solidarności” to dwie historie splecione ze sobą tak mocno, że trudno dziś wyobrazić sobie dzieje Polski bez tego spotkania. Pontyfikat papieża z Polski okazał się jednym z najważniejszych czynników, które zmieniły bieg wydarzeń w kraju, a zarazem zapoczątkowały procesy prowadzące do upadku komunizmu w całej Europie Środkowo-Wschodniej.

Czytaj więcej
Ładowanie

Serdecznie zapraszamy Państwa do polubienia i śledzenia naszego fanpage

Historia. Pamięć Historyczna